„Oh, jak kocham być kobietą” – Girlhood w filmach

Marzec (tak jak każdy inny miesiąc) to idealny czas, by celebrować siłę, piękno i różnorodność kobiecych doświadczeń. To moment, w którym warto sięgnąć po filmy, które pokazują kobiety w ich najpełniejszej odsłonie – od inspirujących historii, przez dramaty, po radosne i pełne energii opowieści. Niezależnie od tego, czy jesteś kobietą, czy antyfeministycznym mężczyzną, dobry film potrafi dodać otuchy, zainspirować i przypomnieć, jak ważna jest siła, niezależność i wzajemne wsparcie.

1. Seks w wielkim mieście – serial (1998, reż. Darren Star)

„Posłuchajcie mnie. Idealny facet to iluzja. Zacznijcie żyć swoim życiem”. Spędziłam 160 godzin, oglądając serial SATC – sześć sezonów, po 18 odcinków każdy, trzy razy. I te godziny były najlepszymi godzinami mojego życia. Nie ma lepszego serialu, filmu czy książki, która w tak idealny sposób opisuje bycie kobietą. Historia opowiada o czterech przyjaciółkach po trzydziestce, które zmagają się z miłością i karierą w efektownym, materialistycznym świecie Manhattanu. Główną bohaterką jest Carrie Bradshaw (a.k.a carbon copy autorki tego artykułu) – dowcipna felietonistka zajmująca się tematyką seksu, która balansuje między wzlotami i upadkami swojego związku z „Mr. Bigiem” (finest man alive). Jej trzy przyjaciółki mają odmienne poglądy: Miranda – cyniczna prawniczka, Charlotte – tradycyjna marszandka oraz Samantha – odważna dyrektorka ds. PR. Ich osobowości ewoluują w naturalny sposób w obliczu wyzwań życia – od niepowodzeń w randkowaniu po rodzicielstwo i starzenie się.

Gdzie obejrzeć: HBO Max, Netflix

2. Mulholland drive (2001, reż. David Lynch)

„Będzie jak w filmach. Będziemy udawać, że jesteśmy kimś innym”. Mulholland Drive to thriller psychologiczny w stylu neo-noir autorstwa nikogo innego jak Davida Lyncha, znanego ze swojego dziwacznego i artystycznego stylu. Historia rozpoczyna się od ucieczki mrocznymi ulicami Los Angeles kobiety cierpiącej na amnezję. Bohaterka łączy siły z Betty – aspirującą aktorką, aby odkryć swoją tożsamość i tajemnicę swojej ucieczki. Vintage'owy hollywoodzki wygląd (co tworzy idealny klimat) oraz napięte, fascynujące dialogi dodają mu charakteru. Chemia między aktorkami nadaje głębi surrealistycznej narracji filmu, który w subtelny sposób porusza również tematykę dziewczęcości – uchwycając zamieszanie, wrażliwość i budzące się pragnienia kształtujące przejście od niewinności do doświadczenia. Dodaje to emocjonalną warstwę do nawiedzającej tajemnicy filmu, czyniąc Mulholland Drive hipnotyzującym i niezapomnianym seansem.

Gdzie obejrzeć: FilmBox

3. Portret kobiety w ogniu (2019, reż. Céline Sciamma)

„Czuję coś nowego”. Ten film to oszałamiający dramat z końca XVIII wieku, którego akcja rozgrywa się w odległej Bretanii. Opowiada historię Marianne – artystki wysłanej, aby potajemnie namalować portret Héloïse, byłej zakonnicy, którą matka planuje wydać za mąż za szlachcica. Héloïse sprzeciwia się zaaranżowanemu małżeństwu i odmawia pozowania do portretu, zmuszając Marianne do obserwowania jej w tajemnicy. Film eksploruje intensywne, elektryzujące napięcie, które narasta między dwiema kobietami. Wywołuje to głęboką refleksję na temat natury spojrzenia, tożsamości i władzy – kto naprawdę kontroluje to, jak jesteśmy postrzegani i kto jest autorem naszego wizerunku i historii. Niesamowita poboczna fabuła o młodej pokojówce zmagającej się z niechcianą ciążą jest moim ulubionym wątkiem w filmie.

Gdzie obejrzeć: CDA

4. Priscilla (2023, reż. Sofia Coppola)

„Tracisz mnie na rzecz mojego własnego życia”. Priscilla to niesamowity, klaustrofobiczny portret samotności za bramami „więzienia” Graceland (domu Elvisa).Film oparty na wspomnieniach Priscilli Presley pt. „Elvis i ja”, przedstawia jej dziwne, kontrolowane życie, podczas gdy Elvis koncertuje lub kręci filmy z pięknymi partnerkami, a ona pozostaje uwięziona i odizolowana. Priscilla to piętnastoletnia uczennica, która pod wpływem namów gwiazdora przeprowadza się do Graceland i żyje pod czujnym okiem jego ojca. Elvis, grany przez Jacoba Elordiego (second finest man alive) jest powściągliwy, na pozór dżentelmeński, ale jego fetyszyzacja niewinności Priscilli kryje w sobie mroczną mieszankę kontroli, przymusu i mizoginii. Film ujawnia niepokojącą przepaść między fantazjami fanów a surową rzeczywistością ich związku.

Gdzie obejrzeć: Apple TV, Prime Video, Canal+

5. Stokrotki (1966, reż. Věra Chytilová)

„Widzisz? Jednak istniejemy”. Stokrotki to dziki, anarchiczny manifest buntu, wywodzący się z nurtu czeskiej nowej fali. Opowiadają historię dwóch młodych kobiet o imieniu Marie i przedstawiają ich radosną eskalację chaosu, obżarstwa i buntowniczego oporu wobec patriarchalnej i autorytarnej kontroli. Pod względem wizualnym Stokrotki to „olśniewająca burza” (jak nazywa je The Guardian) – zmienne taśmy filmowe, kalejdoskopowe montaże, a w szczególności surrealistyczne kostiumy i figlarne wycinanki w technice poklatkowej tworzą ucztę dla zmysłów. Dzieło Chytilowej pozostaje jednym z najbardziej porywających i buntowniczych filmów lat 60. oraz żywą zachętą do przeciwstawiania się uciskowi i odzyskiwania radości w świecie, który wymaga konformizmu. Jego przesłanie i styl nadal rezonują jako odważna forma kinowego aktywizmu.

Gdzie obejrzeć: CDA

6. Lady Bird (2017, reż. Greta Gerwig)

„Nie jest ważne, żeby mieć rację. Ważne jest tylko, żeby być prawdziwym”. Filmy coming-of-age są zdecydowanie ulubionym gatunkiem wielu nastolatek, a w szczególności te od Grety Gerwig. Lady Bird jest czułym listem miłosnym do rodzinnego miasta Gerwig (Sacramento), jej surowej matki pielęgniarki i własnej nieśmiałej nastoletniej jaźni marzącej o ucieczce do liberalnej uczelni artystycznej w Nowym Jorku. Christine „Lady Bird” McPherson to drażliwa, wrażliwa nastolatka, która pomimo frustracji matki uparcie walczy o swoją tożsamość. Lady Bird zmaga się ze szkołą, przyjaźniami i pierwszymi miłościami – w tym z pełnym szacunku Dannym i niedoskonałym Kyle'em (Timothée Chalamet). Film z humorem pokazuje niezręczność młodości, zwłaszcza w scenach szkolnych, w tym w pamiętnej próbie teatralnej, która jest zarówno zabawna, jak i boleśnie realistyczna. Laurie Metcalf daje popis swoich umiejętności aktorskich jako matka, która bardzo chroni córkę, a jej miłość jest splątana ze strachem i poświęceniem.

Gdzie obejrzeć: Prime Video, Apple TV

7. Wszystko o Ewie (1950, reż. Joseph L. Mankiewicz)

„Ładna przemowa, Ewo. Ale nie martwiłbym się zbytnio o swoje serce”. Wszystko o Ewie to radykalna i niezwykle wnikliwa analiza kobiecych ambicji i rywalizacji. Margo Channing to słynna gwiazda Broadwayu zmagająca się ze starzeniem się i poświęceniem wymaganym przez jej karierę. Margo wygłasza poruszający monolog o wyjątkowych wyzwaniach, przed jakimi stają kobiety próbujące pogodzić sukces z tożsamością – przemowa ta jest tak ponadczasowa, że rezonuje również dzisiaj. Fabuła skupia się na Ewie Harrington, obsesyjnej fance, która podstępnie infiltruje życie Margo, chcąc odebrać jej sławę. Na uwagę zasługuje scena z Marilyn Monroe w roli panny Caswell, pozornie nieistotnej „głupiej blondynki”, która wypowiada nieoczekiwanie mądre kwestie, potwierdzając, że każda kobieca postać ma swoją godność.

Gdzie obejrzeć: Prime Video

8. Legalna blondynka (2001, reż. Robert Luketic)

„Kiedy ludzie patrzą na mnie, widzą tylko blond włosy i ładne ciało, nikt nigdy nie potraktuje mnie poważnie”. Elle Woods jest jedną z moich ulubionych kobiecych bohaterek w filmach lat 2000. Jej przemiana z pragnącej jedynie mężczyzny i cichego życia przy jego boku w pewną siebie prawniczkę jest niezwykła. Elle spotyka wiele uprzedzeń, ale dzięki Emmettowi odnosi niepodważalny sukces – zdobywa staż w kancelarii szanowanego profesora. Legalna blondynka łączy komedię z feminizmem, stereotypami i pokazuje, jak bardzo mężczyźni nienawidzą kobiet, które odnoszą sukces. Ciekawostka: film Legalna blondynka spowodował wzrost liczby kobiet aplikujących na prawo o 34%.

Gdzie obejrzeć: SkyShowtime, Prime Video, Rakuten TV

9. Mustang (2015, reż. Deniz Gamze Ergüven)

„Dom stał się fabryką żon, z której nigdy nie wyszłyśmy”. Mustang, którego akcja rozgrywa się w sercu wiejskiej Anatolii, opowiada o pięciu nastoletnich siostrach, które nieśmiało odkrywają swoją seksualność, niczym źrebaki stawiające pierwsze kroki. Ich uroda budzi podejrzenia w konserwatywnej społeczności, gdzie wartość kobiety zależy od jej szans na znalezienie męża. Pod presją męskich członków rodziny babcia zamyka je w domu, zamieniając go w „fabrykę żon” z zakratowanymi oknami i medycznymi kontrolami czystości. Siostry są kolejno wydawane za mąż, a najmłodsza z nich, Lale (Güneş Şensoy), marzy o ucieczce do Stambułu, by samodzielnie decydować o swojej przyszłości. Niestety nie mam rodzeństwa, ale dokładnie tak wyobrażam sobie więź między siostrami. Dziewczyny opierają się narzuconemu im życiu, tworząc poruszający portret buntu przeciwko opresyjnej kontroli.

Gdzie obejrzeć: CDA

10. Przekleństwa niewinności (1999, reż. Sofia Coppola)

„Oczywiście, doktorze, nigdy nie był pan trzynastoletnią dziewczynką”. Uważam, że praktycznie każda dziewczyna znajdzie swój odpowiednik u sióstr Lisbon – dla mnie jest to Mary, chociaż od zawsze chciałam być jak Lux. Spokojna, nasłoneczniona i marzycielska sceneria przedmieść maskuje kryjący się pod nią horror, przedstawiając historię z powściągliwością, która zarówno intryguje, jak i niepokoi. Opowieść rozgrywa się przy akompaniamencie nostalgicznego i refleksyjnego głosu Giovanniego Ribisi, przedstawiającego grupę nastoletnich chłopców obsesyjnie zainteresowanych tajemniczymi dziewczynami z rodziny Lisbon. Rodzice (Kathleen Turner i James Woods) walczą o ochronę swoich córek w obliczu surowego konserwatyzmu i prób kontrolowania ich życia. Złamane serca i bunt osiągają punkt kulminacyjny w nieszczęśliwym romansie Lux z Tripem Fontaine'em, co prowadzi do tragicznych konsekwencji. Film nie daje łatwych odpowiedzi, pozostawiając wszystkich w tej samej sennej, skąpanej w słońcu mgle, co bohaterowie.

Gdzie obejrzeć: Prime Video, CDA

Lila Wójtowicz-Szczotka