Nagrody Nobla 2025 przyznane!

Ostatnio przyznane zostały przyznane wszystkie już Nagrody Nobla na rok 2025. Jak zawsze nominowani otrzymali sześć nagród w kategoriach: medycyna lub fizjologia, chemia, fizyka, literatura, pokój i ekonomia. Na samym początku było jedynie pięć kategorii ustanowionych przez samego Alfreda Nobla, ale w 1969 roku dodana została dziedzina ekonomii dzięki Szwedzkiemu Bankowi Narodowemu. Trafiają one do ludzi z całego świata, których twórczość, osobowość bądź badania mogą rzeczywiście zmienić nasze życie lub jego postrzeganie. Fizjologia i medycyna Pierwsza nagroda została przyznana 6 października i była z kategorii „ fizjologii i medycyny”. Otrzymało ją trzech niesamowitych naukowców. Mary E. Brunkow i Fred Ramsdell ze Stanów Zjednoczonych oraz Shimon Sakaguchi z Japonii. Dzięki nim będzie można używać mechanizmów regulujących obwodowo odpowiedź immunologiczną, dzięki czemu dużo skuteczniej będzie można leczyć m.in. nowotwory.

Fizyka

Druga nagroda przyznana dzień później w dziedzinie fizyki trafiła do trzech, również wybitnych, fizyków: Johna Clarke’a, Michela H. Devoret i Johna Martinisa za odkrycie makroskopowego tunelowania kwantowo-mechanicznego i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym. Przyczyniło się to do rozwoju i ulepszenia komputerów kwantowych, które są używane między innymi w kryptografii oraz badaniach naukowych, ponieważ pracują dużo szybciej i dokładniej niż normalne komputery, których używamy na co dzień.

Chemia

Trzecia nagroda została wręczona 8 października – z kategorii kolejnej nauki ścisłej czyli chemii. Znowu docenionych zostało trzech naukowców: Susumu Kitagawa, Richard Robson oraz Omar M. Yaghi. Są oni odpowiedzialni za rozwój nowego typu architektury molekularnej. Przyczyniło się to do pomocy z aktualnymi zanieczyszczaniem powietrza, które są jednym z najczęściej poruszanych na ten moment tematów.

Literatura

9 października Nagroda Nobla trafiła w ręce węgierskiego pisarza i scenarzysty Laszlo Krasznahorkaiego. Jego twórczość jest znana przede wszystkim z melancholijnego wydźwięku i długich i bardzo złożonych zdań, które potrafią się ciągnąć stronami. Jedno z jego najpopularniejszych dzieł to „Szatańskie tango”.

Pokojowa Nagroda Nobla

Pokojową Nagroda Nobla w tym roku otrzymała Maria Corina Machado – liderka demokratycznej opozycji w Wenezueli, która sprzeciwia się rządowi Nicolasa Maduro. Demaskowała również korupcję.

Ekonomia

Ostatnią – szóstą – Nagrodą Nobla jest ta z dziedziny ekonomii. Jest ona najmłodsza i nie została ona wymieniona w testamencie Alfreda Nobla, a więc nie jest przez niego finansowana. Nagrodę funduje za to Szwedzki Narodowy Bank. Laureatami zostali Joel Mokyr, Philippe Aghion i Peter Howitt. Pierwszy z nich został nagrodzony za „zidentyfikowanie warunków wstępnych dla zrównoważonego wzrostu poprzez postęp technologiczny”, a pozostała dwójka opracowała „teorię zrównoważonego wzrostu poprzez twórczą destrukcję”.

Nobliści otrzymują pamiątkowy medal z wizerunkiem Alfreda Nobla, dyplom honorowy potwierdzający przyznanie owej nagrody, a także nagrodę pieniężną w wysokości kilku milionów złotych. Polacy również zdobywali Nagrody Nobla w różnych dziedzinach. Było ich ośmioro: Henryk Sienkiewicz, Władysław Reymont, Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Olga Tokarczuk, Lech Wałęsa, Józef Rotblat oraz Maria Skłodowska-Curie, która otrzymała aż dwie – z fizyki i chemii.

Wszystkim tegorocznym laureatom oczywiście serdecznie gratulujemy!

Zuzanna Zając